ANNE-BABA TUTUMLARININ ÇOCUĞUN GELİŞİMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Yazar: | Etiketler: | Yorumlar: 0 | Mayıs 14th, 2020

Hoşgörülü ( izin verici ) Ebeveyn

Izin verici ebeveynler, çocuklarına çok fazla özgürlük verirler, çocuklarını hiçbir şekilde kontrol edemezler ve bazen de ihmale varan bir hoşgörü ile davranırlar. Bu tür ebeveynlerin çocukları istedikleri zaman yemek yerler, yatarlar, televizyon seyrederler ve sokağa çıkabilirler. Hoşgörülü ebeveynlerde çocuğa hayır demek genellikle çok zordur. Israrlara pek dayanamazlar.

Çocuk üzerindeki kontrolleri az olduğu için kızgın ve hayal kırıklığı içinde olmaları fazladır.

Hoşgörülü ebeveynlik bazen Ilgisiz-ihmalkar ebeveynlik boyutuna varabilir. Ebeveynler çocuğukları ile etkileşimlerindeki çaba ve süreyi mümkün olduğunca en az seviyede tutmaya çalışırlar.

Bu şekilde yetien çocuklar,

  • Dürtü kontrolü zayıf,
  • Düşük akademik başarıya sahip,
  • Kendini hor gören çocuklar olarak görülürler.

Demokratik Ebeveyn

Demokratik ebeveynler çocuklarından olgun davranış beklerler ve aynı zamanda gerekli olduğunda kurallara uymalarını isterler. Öncelikle sıcak ve ilgilidirler, sabırlı ve duyarlı bir şekilde çocuklarını dinlerler, aile içinde verilecek olan kararlarda çocuklarının görüşlerini alırlar. Bu ebeveynler aynı zamanda bağımsızlığı ve bireyselliği desteklemektedirler.

Çocuğu ile işbirliği sağlamaya çalışan ve bunu bir ölçüde başaran bir tutumdur. Çocuğa eşit haklar tanımaya, adil ve tutarlı olmaya çalışırlar.

Her durumda kusursuz, adil ve mantıklı olmak için gereğinden fazla uğraşırlar. Çocuğu disipline ederken sürekli uzun vadeli sonuçlarını düşünürler. Çok mu sert, çok mu yumuşak davrandım, bu yaptığım doğru mu yanlış mı diye sürekli kendsini sorgularlar.

Demokratik tutumun çocuklarda,

  • Gelişmiş güven duygusu,
  • Bağımsızlık,
  • Fikirlerini serbestçe söyleyebilme,
  • Girişimcilik,
  • Sorumluluk alabilme,
  • Olgunluk,
  • Arkadaş canlısı olma,
  • Yüksek okul başarısı,
  • Sosyal yönden uyumluluk,
  • Kendini geliştirme ve yaratıcı fikirler üretebilme gibi olumlu sonuçlara yol açtığı belirlenmiştir.

Otokratik Ebeveyn

Cezanın eşlik ettiği bu tutumda ebeveynler, çocuklarına katı kurallar koyarlar. Çocuğun davranışları üzerinde anne babanın kontrolü fazladır.

Otoriter ebeveynler, koydukları kurallara çocuklarının koşulsuz uymalarını ve itaat etmelerini beklerler. Bu tür ailelere çocuklar kurallara uymadıklarında ceza uygulanır ve ebeveynler çocuklarıyla pek fazla görüş alışverişinde bulunmazlar, daha çok çocuklarının söylediği herşeyi sorgulamadan kabul etmesini beklerler.

Otoriter ebeveynler otoritenin sağlanmasına çok önem verirler ve çocukların bunu değiştirme çabalarını hemen bastırırlar.

Bu tür tutum sergileyen ailelerde yetişen çocuklar;

  • Duygu ve düşüncelerini kolay ifade edemeyen,
  • Korkak, içine kapanık,
  • Boyun eğen, güvensiz,
  • Kaygılı,
  • Otoriteden çekinen, otorite olduğu durumlarda kendinden istenilenden fazlasını yerine getiren,
  • Otorite kalktığında isyankar, kuralları hiçe sayan,
  • Kendilerinden güçlü kişilere karşı itaat davranışı gösterirken, kendinden güçsüzlere karşı saldırgan davranışlar sergileyen,
  • Ceza korkusu veya ödül beklentisi ile iyi davranışlar sergileyen ve kendisine yetecek bir öz disiplini edinemeyen,
  • Kendilerini sağlıklı biçimde ifade etmeyi öğrenmekte zorlanan,
  • Yanlış gruplara katılma olasılıkları fazla olan,
  • Ergenlik döneminde isyanlara neden olabilir.

Uzm. Dr. Firdevs Seyfe Şen

Psikiyatrist – Psikoterapist

Uzm. Kl. Psikolog Özge Yağmurlu